نبرد تعرفه‌های آمریکا و ددلاریزاسیون بریکس؛ تحلیل عمیق بازار ۲۰۲۵ | iXbroker

سال ۲۰۲۵ شاهد رویارویی بی‌سابقه‌ای در اقتصاد جهانی است؛ نبردی میان سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و جنبش ددلاریزاسیون گروه بریکس. تهدید جدید ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه ۱۰ درصدی بر هر کشوری که با سیاست‌های ضدامریکایی بریکس همسو باشد، نقطه عطفی در این نبرد اقتصادی پدید آورده است. این رویکرد نه تنها چین بلکه بسیاری از اقتصادهای نوظهور را هدف قرار داده و ساختار سنتی اقتصاد جهانی را به چالش کشیده است.

افول تدریجی سلطه دلار

دهه‌هاست که دلار آمریکا به عنوان ارز ذخیره جهانی، هژمونی مالی آمریکا را تضمین کرده؛ اما داده‌های ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که سهم دلار در ذخایر ارزی جهانی به پایین‌ترین میزان خود رسیده و طبق آمار صندوق بین‌المللی پول، این رقم تا پایان ۲۰۲۴ به ۵۷/۸ درصد کاهش یافته است. از سوی دیگر، خرید بی‌سابقه طلا توسط بانک‌های مرکزی – بیش از ۲۴۴ تن تنها در سه ماهه نخست ۲۰۲۵ – نشان‌دهنده تمایل فزاینده برای فاصله گرفتن از دارایی‌های مبتنی بر دلار است. بررسی شورای جهانی طلا تأیید می‌کند که اکنون نزدیک به ۲۰ درصد دارایی بانک‌های مرکزی به طلا اختصاص یافته و ۹۵ درصد مدیران مرکزی انتظار دارند بر میزان ذخایر طلای خود بیفزایند.

در حالی که دلار هنوز جایگاه مرکزی خود را حفظ کرده، حرکت بریکس به سمت ددلاریزاسیون، پایداری این سلطه را با علامت سؤال روبه‌رو ساخته است. همکاری فزاینده چین، روسیه، هند و سایر اعضا برای کاهش وابستگی به دلار، قدرت چانه‌زنی جدیدی مقابل آمریکا ایجاد کرده است.

پاسخ پرقدرت آمریکا: تعرفه به‌عنوان سلاح اقتصادی

ریاست جمهوری ترامپ، سیاست تعرفه‌ای بی‌سابقه‌ای علیه هم‌سویی با بریکس اتخاذ کرده است. نرخ تعرفه بر کالاهای چینی همچنان بالاتر از ۳۰ درصد باقی مانده و صادرات آفریقای جنوبی هم با همین درصد از تعرفه روبه‌رو است. کشورهایی چون مالزی، اندونزی، میانمار و لائوس نیز تحت تهدید اعمال تعرفه در صورت عدم توافق با واشینگتن تا اول آگوست قرار دارند.

این اولین بار نیست که تنش‌های تجاری چین و آمریکا شعله‌ور می‌شود، اما این بار دامنه نبرد فراتر رفته و شامل رقابتی همه‌جانبه با موتور محرکه بریکس شده است. هدف ترامپ از تعرفه‌های متقابل، بی‌ثبات کردن اتحاد بریکس و کاهش نفوذ آن در بازارهای جهانی است.

انقلاب پرداخت‌های بریکس

یکی از مهم‌ترین تحولات، پیشرفت سریع ابتکار پرداخت‌های فرامرزی بریکس است. در هفدهمین اجلاس بریکس در ریو، رهبران این گروه بر توسعه زیرساخت‌های موازی سوئیفت تأکید کردند تا خطرات ناشی از سلطه دلار را مهار کنند. بیش از ۹۰ درصد تجارت دوجانبه روسیه و چین اکنون با روبل و یوان انجام می‌شود؛ نمونه‌ای ملموس از ددلاریزاسیون عملی. این اقدام نه فقط نفوذ مالی آمریکا را، بلکه شیوه‌های سنتی تسویه و تجارت جهانی را نیز متحول می‌سازد.

رهبری اقتصادی چین در بریکس

چین با سهمی نزدیک به ۲۰ درصد از تولید ناخالص جهانی و جذب ۷۰ درصد صادرات بریکس از برزیل، به وضوح رهبری اقتصادی این گروه را در اختیار دارد. تسلط این کشور بر مواد معدنی کمیاب (Rare Earth) و زنجیره‌های تأمین پیشرفته، ابزار مهمی برای فشار در مقابل آمریکا به شمار می‌رود.

پیامدهای آینده برای بازارهای مالی

آیا بریکس می‌تواند بدون پاسخ منسجم به سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا، راهکار عملی برای فرار از دلار پیدا کند؟ هم‌اکنون جواب قطعی در دست نیست. هنگامیکه ارز جایگزینی معتبر، با قابلیت نقدشوندگی بالا و پشتوانه نهادی مستقل ایجاد شود، می‌توان افول سلطه دلار را جدی‌تر گرفت. اما روند تدریجی ددلاریزاسیون و رشد گزینه‌های پرداخت جایگزین، نظم سنتی اقتصاد جهان را بیش از هر زمان دیگری به چالش کشیده است.

iXDeep – تحلیل اختصاصی: تأثیرات بر بازارهای مالی (تمرکز بر فارکس و کریپتو)

تقابل تعرفه‌های آمریکا و ددلاریزاسیون بریکس فراتر از عناوین سیاسی است؛ اثر مستقیم آن را در بازارهای مالی شاهد هستیم:

• بازار فارکس:

با رشد خرید طلا و تمایل به ددلاریزاسیون، فشار نزولی بلندمدت روی دلار را شاهد هستیم و شاخص DXY نوسان بیشتری دارد. تمرکز سرمایه‌گذاران اکنون روی جفت‌ارزهای مرتبط با بریکس همچون یوان/دلار، روبل/دلار و روپیه/دلار افزایش یافته و انتظار می‌رود نوسانات بیشتری در بازار ارزهای نوظهور مشاهده شود.

• رمزارزها:

نااطمینانی‌های پولی و فشارهای ژئوپولیتیک، جذابیت دارایی‌های دیجیتال مثل بیت‌کوین و اتریوم را افزایش داده است. رشد چشم‌گیر حجم معاملات پس از خبرهای تعرفه‌ای نشان‌دهنده تبدیل رمزارزها به پناهگاه سرمایه در شرایط بی‌ثباتی سیستم فیات است.

• کالاها و طلا:

خرید گسترده طلا توسط بانک‌های مرکزی، روند صعودی این فلز را تقویت کرده و گزینه‌های سرمایه‌گذاری را برای بازارهای سنتی و دارایی‌های دیجیتال (ETFها، توکن‌های طلا و …) متنوع ساخته است.

جمع‌بندی:

راهکارهای مدیریت ریسک در فضای متلاطم جدید بیش از پیش اهمیت یافته و انتظار می‌رود شاهد نوسان‌های بیشتر در جفت‌ارزهای جهانی، رشد توجه به دارایی‌های جایگزین و همگرایی بیشتر میان رمزارزها و بازارهای سنتی باشیم.